بلک فرایدی از ابتدا تا امروز بهمراه اینفوگرافی تاریخچه

بالاخره چهارمین جمعه ی ماه نوامبر فرا رسید و با موضوع اصلاح امروزی بلک فرایدی (Black Friday) و بررسی ابعاد این روز در تمام جهان با شما خواهیم بود.

موضوع اول این هست که چرا امروز و چه بلک فرایدی و معنی آن یعنی جمعه ی سیاه؟! مگه در این روز چه اتفاقی خواهد افتاد و چرا همه به دنبال خرید در این روز هستند؟ مردم ایران چقدر با این روز آشنا هستند و آیا از آن مثل بقیه کشورهای دنیا استقبال می کنند؟! اینها سوالاتی هست که در این مطلب با کدنویسی به زبان ساده به آنها پاسخ داده خواهد شد.

جمعه سیاه یا حراج جمعه (به انگلیسی: Black Friday) در آمریکا روز بعد از روز شکرگزاری است که عملاً آخرین جمعه ماه نوامبر به شمار رفته و آغاز آیین خرید برای کریسمس حساب می‌شود.

در واقع جمعهٔ سیاه، یک روز تعطیل نیست، اما اکثر شرکتها این اجازه را به کارکنان خود می‌دهند که این روز را مرخصی گرفته و به خرید سال نو بپردازند. سالها است که این روز، شلوغترین روز برای فروشنده‌ ها است.

هر چند آمریکای شمالی محل اصلی رخداد این سنت است، اما همچون بسیاری از سنتهای دیگر این منطقه، این سنت نیز به کشورهای دیگر سرایت کرده است.

این روز به قدری اهمیت دارد که فروشگاه‌ها قبل از ساعت ۴ صبح کار خود را آغاز کرده و مردم از همان زمان برای خرید به فروشگاه هجوم می‌آورند و باید تا قبل از آغاز شب خرید کرده باشند.

تاریخچه بلک فرایدی و اتفاقات آن

جمعه سیاه یا همان بلک فرایدی به نوعی روز به صدا درآمدن زنگ‌ها برای شروع خرید کریسمس بوده و روز بعد از روز شکرگزاری در ایالات متحده است. در واقع آخرین جمعه ماه نوامبر، بلک فرایدی (Black Friday) نام‌گذاری شده است.

روز جمعه سیاه یک روز تعطیل نیست، ولی در این روز مردم به آغاز خرید برای جشن کریسمس و سال نو می‌پردازند. خرید در این روز برای مردم آمریکا یک سنت قدیمی است و از اهمیت بالایی برای آنها برخوردار است.

با وجود تعطیل نبودن این روز، اکثر شرکت‌ها به کارکنان خود اجازه می‌دهند که این روز را در مرخصی باشند و در بزرگترین حراجی دنیا، به خرید سال نو مشغول شوند.

معمولا صفت سیاه در فرهنگ‌های مختلف، بر یک رویداد بدشگون دلالت دارد. اما جمعه سیاه در تاریخ کشور آمریکا، به رسوایی بازار طلا در روز ۲۴ سپتامبر سال ۱۸۶۹ اشاره می‌کند.

وقتی که جنگ داخلی آمریکا پایان یافت، دوران دوازده ساله بازسازی آمریکا آغاز شد. در آن زمان دو تن از زمین خواران به نام‌های جِی گولد (Jay Gould) و جیمز فیسک (James Fisk) توانستند به واسطه خریدهای عمده، در مدتی کوتاه انحصار موقت طلا را به دست آورند.

این دو از این طریق سود کلانی را نیز به دست آوردند. چون دولت وقت نتوانست به‌موقع متوجه این سوءاستفاده شود، برای اینکه قیمت از دست رفته ثابت شود، حجم طلای بالایی را روانه بازار کرد.

این کار در پایان به ویرانی زندگی بسیاری از افراد انجامید. از آن زمان به دلیل وقوع این اتفاق در آن روز، از آن به عنوان بلک فرایدی (یا همان جمعه سیاه) یاد می‌شود.

روایت دیگری نیز برای علت نامگذاری این روز وجود دارد. پلیس فیلادلفیا پنسیلوانیا و راچستر نیویورک، در سال ۱۹۶۱ به خاطر شلوغی و ترافیک بیش از حد خیابان‌ها در این روز، آن را بلک فرایدی نام‌گذاری کردند.

البته در آن زمان کارشناسان این واژه را مناسب ندانستند و از مردم خواستند تا به جای استفاده از جمعه سیاه از عبارات دیگر استفاده کنند چراکه کلمه سیاه، نشان دهنده رویدادی بدشگون است.

آنها عبارات جمعه بزرگ یا شنبه بزرگ را به جای استفاده از جمعه سیاه یا بلک فرایدی به رسانه‌ها و مردم پیشنهاد دادند، اما این عبارات معادل سازی شده نیز عمر چندانی نداشتند.

دوباره در سال ۱۹۷۵ میلادی در روزنامه نیویورک تایمز، عبارت بلک فرایدی استفاده شد که در اینجا منظور از عبارت جمعه سیاه، شلوغ‌ترین روز خرید و سنگین‌ترین ترافیک جاده‌ها بود که به دلیل خرید مردم ایجاد شده بود.

البته بسیاری از مردم آن زمان نمی‌ دانستند منظور از این عبارت چیست، اما عده‌ای دیگر از افراد که پیش از این عبارت بلک فرایدی را شنیده بودند، می‌دانستند که منظور از این نام، فرصتی طلایی برای خرید است.

اینفوگرافی بلک فرایدی از ابتدا تا امروز

Black Friday یا Cyber Monday ؟

حراج‌های بلک فرایدی به حدی بود که مردم مجبور بودند برای خرید وسایل مورد نظر خود ساعت‌ها در صف‌های طولانی منتظر بمانند. حتی خیلی وقت‌ها مردم قبل از باز شدن فروشگاه‌ها در مقابل درب آنها صف می‌کشیدند.

اما در این میان رفته‌ رفته خریدهای اینترنتی جا باز کردند و البته فروشگاه‌های آنلاین نیز در بزرگترین حراجی سال حضور یافتند. چون بسیاری از مردم فرصت ایستادن در صف‌های طولانی را نداشتند و ترجیح می‌دادند که در کنار خانواده خود باشند، به سمت خریدهای اینترنتی بلک فرایدی روی آوردند.

این فروشگاه‌های آنلاین، در روز دوشنبه بعد از روز شکرگزاری (پایان تعطیلات چهار روزه عید)، پیشنهادهای آنلاین جذاب خود را ارائه می‌دادند. کسانی که نتوانسته بودند در بلک فرایدی حضور یابند، شانسی دوباره پیدا می‌کردند تا در این روز که با نام دوشنبه آنلاین یا سایبر ماندی (Cyber Monday) شناخته می‌شود، به خرید بپردازند. در بعضی مواقع این حراجی آنلاین، یک هفته کامل طول می‌کشید.

فروشگاه های آنلاین یا حضوری ؟

به وجود آمدن فروشگاه‌های آنلاین باعث شد تا شیوه جدیدی از حراجی‌ها در تاریخ ثبت شود. سود به دست آمده از فروش آنلاین نیز همه‌ساله بیشتر از سال قبل می‌شود. اما در کل به نظر می‌رسد که خرید آنلاین، بسته به شرایط موجود بهتر از خرید آفلاین یا خرید به صورت فیزیکی باشد.

• خرید آنلاین از فروشگاه‌ها، برتری‌هایی دارد که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
• در خرید آنلاین لازم نیست مردم از چندین ساعت قبل در صف قرار گیرند، شب خود را خراب نمی‌کنند و عید خود را نیز کنار خانواده خواهند بود.
• خرید آنلاین گرسنگی، خستگی، له شدن زیر دست و پای دیگران را ندارد و لازم نیست سرمای سوزناک را تحمل کرد.
• هیچ خطری در خرید آنلاین جان خریداران را تهدید نمی‌کند.
• خبری از اسلحه کشی و چاقو زدن نیست!
• به کاربران آنلاین آسیب فیزیکی وارد نمی‌شود و دست کسی هم به اسپری فلفل نمی‌رسد.
• هیچ ترافیکی وجود ندارد و خیابان‌ها هم شلوغ نمی شوند.
• مردم و نیروهای پلیس و اورژانس، شبی عادی خواهند داشت.
• وقتی هم که افراد موفق شوند تا کالای مورد نظر خود را بخرند دیگر نگران نیستید که سارقین آنها را بدزدند.

بلک فرایدی در سراسر جهان

۱- کشور آمریکا

این کشور اصلی‌ترین برگزارکننده حراج بلک فرایدی است. تقریبا تمام فروشگاه‌های آفلاین و آنلاین آمریکا در این روز کالاهای خود را حراج می‌کنند. فروشگاه‌هایی که در آمریکا کالاهای خود را به حراج می‌گذارند معمولا سه دسته هستند:

فروشگاه‌ های خرده‌ فروش و نمایندگی‌ های برندها

فروشگاه‌ های زنجیره‌ ای بزرگ

فروشگاه‌ های آنلاین

تقریبا تمامی این فروشگاه‌ها در حراج شرکت می‌کنند.

۲- کشور انگلستان

بلک فرایدی در بریتانیا مفهومی متفاوت دارد. در بریتانیا از سوی پلیس و سرویس سلامت همگانی، آخرین جمعه پیش از کریسمس، بلک فرایدی نام گذاری شده است. در این روز نیروهای دولتی نیز خود را برای شرایط مختلف آماده می‌کنند که از جمله می‌توان به برپایی مراکز سیار اورژانس در مناطق پر رفت‌ و آمد شهری اشاره نمود.

در سال ۲۰۱۳، در ابتدا شرکت آسدا (Asda) به فکر برگزاری بلک فرایدی در بریتانیا افتاد و در ادامه فروشگاه‌های آنلاین هم به این موج پیوستند. در این روز مشکلات مختلفی در فروشگاه‌ها اتفاق می‌افتاد که لازم بود نیروهای پلیس، اتفاقات را کنترل کنند.

در سال ۲۰۱۵ میزان خرید محصولات از فروشگاه‌های حقیقی و آنلاین، مرز ۲ میلیون پوند را رد کرد. این مساله باعث شد تا بزرگترین حراجی دنیا در بریتانیا لقب پرمنفعت‌ترین روز خرید را از آن خود کند.

۳- کشور روسیه

روسیه از جمله کشورهایی است که در چند سال اخیر به این حراجی بزرگ خوشامد گفته است. این کشور به دلیل تقویمی که دارد همواره یک روز پس از کشورهای دیگر به برگزاری حراج جمعه سیاه می‌پردازد.

البته مردم روسیه تا ۵ سال گذشته علاقه چندانی نداشتند تا در این روز به خرید بپردازند، اما این حراج در روسیه هم مانند سایر کشورهای دنیا کم‌کم رونق گرفت و وارد فرهنگ آن‌ها شد.

در سال‌های ۲۰۱۰ میلادی بود که بسیاری از مغازه‌دارها مخصوصا فروشگاه‌های لوازم الکترونیکی، در جمعه آخر ماه نوامبر با تخفیف ویژه و تحت عنوان تخفیف پایان سال کالاهای خود را به فروش می‌رساندند.

البته خرید بلک فرایدی در کشور روسیه در ابتدا با فرهنگی غلط رواج پیدا کرد. فروشگاه‌های روسیه برروی تمام محصولات خود برچسب حراجی می‌زدند، اما در واقع هیچ ‌یک از کالاهای خود را با تخفیف عرضه نمی‌کردند و حتی برخی فروشندگان کالاهای خود را با قیمتی بالاتر از روزهای عادی هم به فروش می‌رساندند!

اکنون در روسیه برندها و فروشگاه‌های متعددی در حال فعالیت هستند اما نخستین فروشگاهی که فرهنگ حراج جمعه سیاه را در این کشور به درستی پیاده کرد، فروشگاه آنلاین Promokodabra بود. این فروشگاه کار خود را ابتدا در اتریش آغاز کرده و سپس مدل کسب‌وکار خود را در روسیه نیز پیاده کرد و هم‌اکنون در ۱۲ کشور فعالیت دارد.

۴- کشور فرانسه

فرانسه که پایتخت مد جهان است، تنها از سال ۲۰۱۴ توانست با پدیده بلک فرایدی آشنا شود! تاجران و مغازه داران، به مرور این سنت را در فرانسه جا انداختند. شرکت‌های اپل و آمازون هم در همین سال با تخفیف‌های ۸۵ درصدی مردم را به فروشگاه‌های خود کشاندند.

۵-  کانادا

زمانی که ارزش دلار کانادایی از آمریکایی بیشتر بود، مردم کانادا برای خرید به آمریکا سفر می‌کردند. مردم کانادا نه تنها برای بزرگترین حراجی سال، بلکه برای خریدهای جزئی خود هم آمریکا را انتخاب می‌کردند. اما رفته رفته تفاوت ارزش این دو دلار کمتر شد و فروشگاه‌های کانادایی سعی کردند تا از مهاجرت مردم به آمریکا جلوگیری کنند.

البته این حراجی در کانادا بیشتر به سبک آنلاین رواج پیدا کرده است. این سنت در سال ۲۰۰۸ شروع شد و در ۲۰۱۲ به اوج خود رسید.

جمعه سیاه در ایران

بازارهای مختلف موجود در ایران نشان‌دهنده پتانسیل بالای این کشور برای جریاناتی مانند بلک فرایدی است. هر زمان که یک برند بزرگ، تخفیف‌ های نجومی اعمال می‌کند، حتی در صورت کساد بودن بازار آن برند، مشاهده می‌شود که مردم به خوبی از تخفیف اعمال شده بهره می‌برند.

به عنوان مثال می‌توان به پیش فروش گوشی ال جی وی ۲۰ در فروشگاه اینترنتی دیجی کالا اشاره کرد؛ تعداد گوشی‌های ارائه شده در مدت چند ساعت به پایان رسیدند.

طی دو سال گذشته، فروشگاه‌های آنلاین بزرگی چون دیجی کالا و بامیلو جمعه سیاه را به ایران آوردند. هدف آنها از این کار بهره‌مند کردن مشتریان از تخفیف‌های بزرگی است که برای این روز در نظر گرفته‌ شده است. اما…

بامیلو یا دیجی کالا ؟

در مقایسه فروشگاه‌های اینترنتی بامیلو و دیجی کالا باید گفت که بامیلو در این روز اندکی قدرتمندانه‌تر عمل کرده است. بامیلو از نام اختصاصی حراجمعه استفاده می‌کند و چند وقتی است که به استقبال جمعه سیاه رفته است.

البته نوع تجارت بامیلو، مارکت پلیس (Marketplace) است و آنها تمامی محصولات و کالاها را در انبار خود نگهداری نمی‌کنند، بیزنس مدلی که دیجی‌ کالا به تازگی به آن روی آورده است. اما بامیلو در مدت ۲ سال گذشته توانسته است تا با کمک حامیان و تامین کنندگان، تخفیف‌های شگفت انگیزی اعمال کند و مشتریان را راضی نگه دارد.

امیدواریم این روز هم مانند سایر وقایعی که وارد فرهنگ ما شده است بتواند رشد اقتصادی خوبی به ارمغان داشته باشه نه اینکه صرفا برای کالاهای خارجی تخفیف بزاریم!