انواع پچ کورد فیبر نوری
انواع پچ کورد فیبر نوری
در عصر ارتباطات پرسرعت، کابلهای فیبر نوری بهعنوان ستون فقرات انتقال داده مطرح شدهاند. این فناوری که با استفاده از رشتههای شیشهای یا پلاستیکی قادر به انتقال اطلاعات با سرعت و پهنای باند بالا و افت سیگنال اندک است، نقش حیاتی در شبکههای مخابراتی، دیتاسنترها، سیستمهای FTTH، مراکز داده و کاربردهای صنعتی برعهده دارد. در این میان، پچ کوردهای فیبر نوری بهعنوان رابطهای انعطافپذیر بین تجهیزات، امکان اتصال آسان، مدیریت بهتر کابلکشی و بهبود نگهداری شبکه را فراهم میکنند. انواع گوناگون پچ کورد فیبر نوری، شامل کابلهای سینگلمود، مالتیمود، اتصالات متفاوت (SC، LC، ST، FC، MPO/MTP) و پوششهای گوناگون (PVC، LSZH، OFNP)، طوری طراحی شدهاند که با نیازهای مختلف سازگار باشند. در ادامه با بررسی انواع پچ کورد فیبر نوری، مشخصهها، کاربردها و دلایل اهمیت آنها در زیرساختهای ارتباطی امروز آشنا خواهیم شد.
| موضوع | توضیح خلاصه |
| تعریف پچ کورد | کابل فیبر نوری با کانکتور در هر دو سر، برای اتصال سریع تجهیزات شبکه. |
| ساختار | شامل هسته (Core)، روکش (Cladding)، لایه محافظ (مثل PVC یا LSZH) و گاهی کولار برای استحکام بیشتر. |
| انواع فیبر | – سینگلمود (SM): مناسب مسافت طولانی، هسته 9 میکرون، رنگ زرد. – مالتیمود (MM): مناسب فواصل کوتاه، هسته 50/62.5 میکرون، رنگ نارنجی/آکوآ/لیمویی. |
| کانکتورها | – SC، LC، ST، FC، MPO/MTP تفاوت در سایز، کاربرد و نوع قفل شدن. |
| پولیش کانکتور | – PC: بازتاب نوری -40dB – UPC: بازتاب بهتر -50dB – APC: بازتاب بسیار پایین -60dB برای FTTH و PON |
| غلاف کابل | – PVC: کاربرد عمومی – LSZH: ضدحریق و کمدود – OFNP: مقاوم در برابر آتش برای مسیرهای پلنوم |
| ساختار کابل | – سیمپلکس: تکرشتهای – دوبلکس: دو رشته برای ارسال و دریافت |
| انواع خاص | – زرهدار (Armored)، مقاوم بیرونی، MPO، Mode Conditioning، UniBoot، FTTA، High Power |
| کاربردها | دیتاسنترها، شبکههای مخابراتی، FTTH، مراکز داده، صنایع خاص |
| نکات نگهداری | اجتناب از خم شدن شدید، تمیز نگهداشتن کانکتورها، رعایت استانداردها برای عمر بیشتر |
تعریف پچ کورد فیبر نوری و ساختار پایه آن
طبق گفته وبسایت پاناتل:
پچ کورد فیبر نوری که اغلب با نامهایی مانند کابل پچ فیبر، جامپر فیبر یا لید پچ فیبر نیز شناخته میشود، یک کابل فیبر نوری است که در هر دو سر خود به کانکتورهای فیبر نوری (مانند LC، SC، MTRJ، ST و غیره) متصل شده است. این کانکتورها امکان اتصال سریع پچ کورد فیبر نوری به یک سوئیچ نوری یا سایر دستگاههای مخابراتی و کامپیوتری را فراهم میکنند.
انواع پچ کورد فیبر نوری از سه بخش اصلی تشکیل میشوند: هسته فیبر (core) که محل عبور نور و داده است، لایه روکش (cladding) با ضریب شکست کمتر برای حفظ سیگنال در هسته و لایه بیرونی محافظ کابل که معمولاً از موادی چون PVC یا LSZH ساخته شده است. در برخی پچ کوردها، رشتههای کولار (Kevlar) نیز برای افزایش مقاومت مکانیکی بهکار میروند. وجود اتصالات در دو سر کابل، پچ کورد را از پیکتایل متمایز میکند؛ زیرا پیکتایل فقط در یک سر دارای کانکتور است.
تفاوت سینگلمود و مالتیمود
انواع پچ کورد فیبر نوری به دو گروه اصلی سینگلمود (SM) و مالتیمود (MM) تقسیم میشوند. سینگلمودها با هستهای حدود 9 میکرون، برای مسافتهای طولانی و سرعتهای بالا مناسباند و عموماً در بسترهای مخابراتی و پروژههای بینشهری بهکار میروند. مالتیمودها با هستههای بزرگتر (50 یا 62.5 میکرون)، بیشتر برای فواصل کوتاهتر و شبکههای داخلی (LAN) استفاده میشوند. مالتیمود در استانداردهای OM1، OM2، OM3، OM4 و OM5 موجود است که هر یک مشخصات و رنگ روکش متفاوتی دارند. سینگلمود اغلب با رنگ روکش زرد مشخص میشود، درحالیکه مالتیمود بسته به نوع، رنگهای نارنجی، آکوآ یا سبز لیمویی دارد.
انواع کانکتورهای فیبر نوری و اهمیت آنها
انواع پچ کورد فیبر نوری ممکن است در هر انتها دارای کانکتورهایی از نوع مختلف باشند. اتصالات رایج شامل SC، LC، ST، FC و MPO/MTP است. SC با مکانیزم فشاری و شکل مربعی، هزینهای کم و کاربری ساده دارد. LC با سایز کوچکتر و مناسب برای فضاهای پرتراکم بهویژه در دیتاسنترها است. ST با مکانیزم چرخشی، اغلب در شبکههای مالتیمود و محیطهای صنعتی بهکار میرود. FC بیشتر در شبکههای سینگلمود قدیمیتر استفاده میشد و امروزه کمیابتر است. MPO/MTP برای تراکم بسیار بالا و اتصال چندین فیبر بهصورت همزمان کاربرد دارد. بسته به نیاز، پچ کورد میتواند دو کانکتور یکسان یا ترکیبی از دو نوع کانکتور متفاوت داشته باشد، مانند LC به SC یا LC به FC.
انواع پولیش انتهای کانکتور
انواع پولیش انتهای کانکتورطبق گفته وبسایت vcelink.com:
اتصال انتهای فیبر به کانکتور فیبر نوری ممکن است باعث ازدسترفتن مقداری داده شود که این پدیده به افت بازگشتی نوری (Optical Return Loss – ORL) معروف است. در این حالت، بخشی از سیگنالهای نوری به فیبر بازتاب میشوند.
برای به حداقل رساندن این بازتاب نور، کانکتورهای فیبر نوری معمولاً به انواع مختلفی پولیش میشوند. سه نوع پولیش رایج عبارتاند از: Physical Contact (PC)، Ultra Physical Contact (UPC) و Angle Physical Contact (APC). PC با بازتاب حدود -40dB و UPC با حدود -50dB، برای کاربردهای عمومی مناسباند. APC با پولیش زاویهدار و بازتاب حدود -60dB برای مسافتهای طولانی و کاربردهایی چون FTTH و PON ارجح است.
انتخاب غلاف و ساختار کابل
غلاف خارجی پچ کورد معمولاً از PVC، LSZH یا OFNP است. PVC برای کاربردهای داخلی مناسب است. LSZH که حاوی مواد ضدحریق و کمدود است در محیطهای عمومی و حساس به آتشسوزی کاربرد دارد. OFNP با استانداردهای آتشسوزی سختگیرانه، بیشتر در مسیرهای عمودی و پلنوم استفاده میشود. همچنین پچ کوردها میتوانند بهصورت سیمپلکس (یک رشته) یا دوبلکس (دو رشته) عرضه شوند. دوبلکس برای ارسال و دریافت دادهها در کاربردهای متقارن و سیمپلکس برای انتقال یکطرفه داده مناسب است.
انواع خاص پچ کوردهای فیبر نوری
انواع خاص پچ کوردهای فیبر نوریجدا از انواع استاندارد، پچ کوردهای خاصی برای شرایط و کاربردهای ویژه توسعه یافتهاند؛ مثلاً انواع پچ کورد فیبر نوری زرهدار (Armored) با پوشش فلزی داخلی در برابر فشار و آسیبهای فیزیکی مقاومترند. پچ کوردهای MPO/MTP برای شبکههای با تراکم بالا و دیتاسنترهای پیشرفته کارآمدند. پچ کوردهای مقاوم در برابر آبوهوای بیرونی یا حتی زیر دریایی، برای مکانهایی با شرایط سخت محیطی استفاده میشوند. برخی پچ کوردهای خاص برای انتقال توان نوری بالا (High Power) یا کاربردهای FTTA (انتقال فیبر به آنتن) نیز طراحی شدهاند. همینطور پچ کوردهای نوع Mode Conditioning به افزایش برد انتقال در کابلهای مالتیمود کمک میکنند. در نهایت، انواع پچ کورد فیبر نوری UniBoot تراکم بالاتر و مدیریت کابلکشی سادهتر را در رکهای شلوغ فراهم میآورند.
کاربرد و نکات نگهداری
پچ کورد فیبر نوری در طیف گستردهای از کاربردها از جمله دیتاسنترها، شبکههای مخابراتی، FTTH، شبکههای صنعتی و مراکز خدمات اینترنت مورد استفاده قرار میگیرد. نگهداری صحیح و جلوگیری از خمیدگی شدید کابل، تمیز نگهداشتن کانکتورها و رعایت استانداردها، طول عمر و کیفیت انتقال دادهها را تضمین میکند.
سخن پایانی
انواع پچ کورد فیبر نوری با توجه به نوع فیبر (سینگلمود یا مالتیمود)، نوع کانکتور (SC، LC، ST، FC، MPO/MTP)، نوع پولیش (PC، UPC، APC)، جنس غلاف (PVC، LSZH، OFNP) و حتی کاربردهای خاص، طیف وسیعی از گزینهها را برای مهندسان شبکه و مدیران زیرساخت فراهم کردهاند. با شناخت نیازهای شبکه، درک تفاوتها و انتخاب مناسبترین نوع پچ کورد، میتوان به عملکرد بهینه، سهولت نگهداری، ایمنی بالا و مدیریت بهتر پهنای باند دست یافت.
